CÁCH LỰA CHON VÀ SỬ DỤNG DẦU ĂN ĐÚNG CÁCH
Luôn luôn nhớ rằng các loại dầu lạnh tốt hơn dầu ép và dầu hữu cơ tốt hơn dầu
chế biến. Tùy từng loại dầu ăn mà có những lợi ích và hạn chế và phù hợp với
từng loại người. Đơn giản chỉ cần chọn một loại dầu tốt nhất cho bạn. Tránh các
chất béo trans. Dầu thực vật bị hydrat hóa chứa chất béo trans và làm tăng mức
độ cholesterol, có nguy cơ ảnh hưởng đến tim.
Trên thị trường ngày càng có nhiều loại dầu thực vật và người VN đã quen với
việc dùng dầu thay cho mỡ để xào, rán thức ăn. Sau đây là một vài cách chọn và
sử dụng dầu ăn giúp người nội trợ có thêm kiến thức cho bếp ăn gia đình.
Hiện có hai loại dầu ăn phổ biến là loại chứa axit béo no và loại chứa axit béo
không no. Loại chứa axit béo no có thành phần hoá học gần như mỡ vì vậy khó
tiêu hoá và cũng như mỡ, nó có thể gây béo phì. Loại này thường là dầu cọ hay
dầu dừa. Giá các loại dầu cọ hay dầu dừa thường
Loại có chứa các axit béo chưa bão hoà gồm nhóm dầu ôliu, dầu lạc, vừng, hướng
dương, đậu nành... Dầu này chống các bệnh gan, sơ vữa động mạch, béo phì. Nhiều
loại đã quen với người tiêu dùng như Marvela, Neptune, Cánh Buồm...
Cũng có một số sản phẩm được pha trộn nhiều loại dầu khác nhau, cả loại dầu có
axit béo bão hoà và chưa bão hoà. Hàm lượng pha trộn có khi ghi trên mác, có
khi không làm người tiêu dùng khó lựa chọn. Phần lớn các sản phẩm nhập ngoại
hoặc liên doanh thích dùng nhãn mác tiếng Anh, điều này không có lợi cho người
tiêu dùng vì không được thông báo đầy đủ loại nào dùng vào việc gì, hạn dùng là
bao lâu...
Có thể bằng cảm quan để lựa chọn dầu ăn như chai dầu phải sạch, trong, đầy đủ
nhãn mác. Nếu chai dầu vẩn đục hay lắng cặn là biểu hiện dầu kém chất lượng hay
đã quá hạn sử dụng.
Các loại dầu có chứa axit béo no thường hay bị đông đặc ở nhiệt độ bình thường
hoặc hơi lạnh. Dầu tốt là loại dầu trong không bị đông đặc ở nhiệt độ bình
thường. Không nên để dầu trong tủ lạnh, sẽ làm dầu bị đông khó sử dụng. Khi chế
biến các món rán, không nên rán đi rán lại nhiều lần, chỉ nên một vài lần, sau
đó dùng dầu thừa để xào nấu. Dầu rán đi rán lại nhiều lần dễ bị khét đắng, giảm
chất lượng và không có lợi cho sức khoẻ. Dầu dùng để trộn xà lát phải là dầu
tinh luyện.
Tại sao dùng dầu ăn
tốt hơn dùng mỡ?
Mỡ động vật thường chứa lượng acid béo no chưa bão hòa có khả năng tạo
cholesterol trong máu cao, ngoại trừ mỡ từ một số loài cá như cá hồi, cá trích,
cá thu. Chính vì vậykhi ăn nhiều mỡ động vật, dễ dẫn đến xơ cứng động mạch và
nhiều chứng bệnh liên quan đến vấn đề tim mạch khác.
Trong khi đó, dầu thực vật có giá trị năng lượng tương đương với mỡ động
vật, nhưng lại không có cholesterol và một số loại dầu thực vật như dầu
đậu nành, oliu… còn chứa nhiều vitamin A, E, các acid béo không no - có hoạt
tính sinh học cao, đóng vai trò chuyển hóa cholesterol xấu trong máu giúp phòng
ngừa được các bệnh tim mạch và cao huyết áp nhất là đối với người cao tuổi.
Chính vì những lý do trên, các bác sĩ cũng như các chuyên gia dinh dưỡng hiện
nay thường khuyên chúng ta nên sử dụng dầu thực vật thaycho mỡ động vật.
Cân bằng dầu thực vật và mỡ động vật trong khẩu phần ăn
Trên lý thuyết, sử dụng dầu thực vật sẽ có lợi cho sức khỏe hơn so với
việc sử dụng mỡ trong bữa ăn hằng ngày. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là
nên loại bỏ hoàn toàn mỡ động vật ra khỏi thực.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, cần sử dụng phối hợp cân đối giữa mỡ động vật
và dầu thực vật trong bữa ăn hằng ngày. Mỡ động vật, đặc biệt là dầu gan cá và
mỡ của một số loại cá biển có nhiều vitamin A, D và axit arachdonic.
Mặt khác việc sử dụng cân bằng giữa dầu thực vật và mỡ động vật còn phụ thuộc
rất nhiều vào độ tuổi và giai đoạn phát triển của mỗi người, và thường được chia
ra 3 giai đoạn chính như sau:
Với trẻ em nên duy trì tỷ lệ: 70% chất béo có nguồn gốc động vật và 30% chất
béo thực vật. Mỡ động vật có nhiều cholesterol, nhưng với trẻ em chất này có
nhiều vai trò đối với cơ thể, nhất là trong việc phát triển hệ thần kinh của
trẻ.
Với thanh thiếu niên và người trưởng thành, tỷ lệ năng lượng do chất béo cung
cấp trong khẩu phần nên là 18-20%. Nên sử dụng mỡ động vật và dầu thực vật với
tỷ lệ ngang nhau, để cân bằng giá trị dinh dưỡng trong từng khẩu phần ăn
Với người ở độ tuổi trung niên và cao tuổi, tỷ lệ dầu thực vật nên tăng lên
60-70%. Càng lớn tuổi thì thành phần acid béo không no có trong mỡ động vật và
một số loại dầu thực vật sẽ có ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của chúng ta;
Những loại acid béo này sẽ góp phần làm gia tăng lượng cholesterol trong máu là
nguyên nhân gây nên các bệnh tim mạch và cao huyết áp. Khi đó, sử dụng những
loại dầu chứa hàm lượng omega 3, 6, 9 cao như dầu đậu nành, dầu oliu …sẽ rất
thích hợp cho việc bảo vệ sức khỏe.
Sử dụng dầu ăn
đúng cách: vitamin và tác dụng
của các axit béo không no trong các loại dầu ăn thì khi chế biến thức ăn, chúng
ta nên sử dụng chúng ở dạng ăn sống như trộn salad hoặc cho vào món hấp, xào ngay
trước khi bắc ra khỏi bếp.
Các loại dầu ăn nói chung và nhất là dầu nậu nành, vì có điểm bốc khói cao cũng
như thành phần và chất chống ôxi hóa lưu lại trong dầu ngay cả sau khi được
tinh luyện nên có thể sử dụng theo cách ướp với thịt bò, thịt lợn, cá, tôm, gan
đã thái lát, trứng đã đánh sẵn...trước khi: xào, nấu, kho... để bổ sung các
axit béo thiết yếu cho người ăn, tăng vị ngon cho thức ăn và hấp thu tốt các
vitamin tan trong dầu của thực phẩm.
Một trong những món ăn chủ đạo mà người Việt hay sử dụng đó là rau xào. Để đảm
bảo dinh dưỡng và an toàn cho sức khỏe, trước tiên cho nước (50 – 100 ml, tùy
lượng rau: ít hay nhiều) vào chảo đun sôi, rồi cho rau vào từng ít một, đảo cho
tái rồi cho rau tiếp.
Cứ như thế đến khi hết lượng rau. Sau đó cho mắm, muối, gia vị và dầu ăn, đảo
đều, đun tiếp đến khi rau chín là được (vì khi có nước, nhiệt độ trong nồi
không bao giờ vượt 100oC).
Thêm một vấn đề nữa mà các bà nội trợ cần lưu ý là: dầu sử dụng cho chiên, rán
còn dư tốt nhất là nên bỏ đi, bởi vì sau khi qua nhiệt độ cao trong thời gian
dài, các vitamin có trong dầu sẽ bị phá huỷ, làm dầu ăn giảm chất dinh dưỡng.
Mặt khác, dưới tác động của nhiệt độ cao (trên 180oC), các chất trong dầu sẽ
gây ra phản ứng phân giải hoặc tổng hợp và sản sinh các chất an-đê-hít, acid
béo tự do, … là những chất rất có hại cho cơ thể.
Theo các chuyên gia dinh dưỡng, tốt nhất mỗi gia đình nên có sẵn 02 loại dầu
ăn. Một loại dùng để cung cấp các axit béo thiết yếu như dầu đậu nành, dầu
ô-liu… dùng cho các món xào, trộn dầu dấm, salat, nấu canh, ướp thịt cá... và
loại còn lại là dầu ăn dùng cho các món chiên, rán ở nhiệt độ cao như rán nem,
khoai tây, cá…
Trong quá trình sử dụng, nên để dầu ăn ở những nơi thoáng mát, khô ráo, không
để ở nơi quá nóng, tránh ánh sáng và đậy kín chai sau mỗi lần sử dụng.
Khi chọn lựa các loại dầu dùng cho gia đình, chúng ta nên tìm hiểu rõ nguồn gốc
xuất xứ của sản phẩm để tránh tình trạng mua nhầm những loại dầu kém chất
lượng, được sản xuất trôi nổi trên thị trường.
Nên chọn các loại dầu ăn đóng chai của các nhà sản xuất có uy tín và hãy sử dụng
dầu thực vật một cách thông thái để bảo vệ và tăng cường sức khỏe cho mình cũng
như những người thân yêu.
Trong cuộc sống hằng ngày, dầu thực vật được sử dụng rất nhiều với những mục
đích khác nhau. Có loại ăn được và cũng có loại không ăn được. Sau đây, xin mời
các bạn cùng tìm hiểu cách sử dụng của loại nguyên liệu quen thuộc này nhé!
Từ cái tên của nguyên liệu, chúng ta dễ dàng thấy được đây là loại dầu được sản
xuất từ thực vật. Đó là các loại rau, củ, hat… những nguyên liệu rất quen thuộc
trong tự nhiên.
Công dụng
Hầu hết các loại dầu thực vật được tạo ra từ việc ép các loại cây, củ, hạt
để lấy các tinh dầu và chế biến thành dầu thực vât. Các loại dầu khác nhau nên
cách sử dụng của chúng cũng khác nhau. Ngoài sử dụng trong nấu ăn, nhiều loại
còn được dùng trong các ngành công nghiệp và sản xuất mỹ phẩm. Chúng ta vẫn
quen lựa chọn dầu oliu để chế biến các loại gỏi, salad nhưng chúng ta không
biết rằng dầu ô-liu có thể là nguyên liệu để tạo ra các loại mỹ phẩm, dầu gội
đầu… rất tốt cho da và tóc. Đối với dầu dừa, là loại dầu được dùng phổ biến ở
các nước châu Á, nó cũng được dùng trong nấu ăn và hơn nữa là loại thuốc diệt
cỏ và bôi trơn động cơ máy móc rất hữu hiệu .
Một loại dầu thực vật quen thuộc mà chúng ta không thể không nhắc đến là dầu
đậu nành được sử dụng chủ yếu làm dầu ăn, chế biến ra các món ăn rất thơm ngon
và hấp dẫn. Không những thế, dầu đậu nành còn là nguyên liệu trong sản xuất mực
in, sơn dầu… mà chúng ta thường thấy trong đời sống hằng ngày.
Ngoài những loại dầu kể trên còn có những loại dầu thực vật không ăn được như
dầu thầu dầu, dầu tung… Trong dầu thầu dầu có chứa độc tố nên không thể dùng
làm dầu ăn nhưng nó có thể chữa bệnh táo bón. Dầu tung là loại dầu được sử dung
trong việc sản xuất các đồ nội thất có tác dụng làm cho các bề mặt của các đồ
dùng bằng gỗ bóng và sáng hơn.
