Cách chọn và dùng thuốc hạ sốt đúng cách cho trẻ
Chọn thuốc đúng sai và cho trẻ sử dụng không đúng cách có thể khiến các
bé gặp nguy hiểm, thậm chí tử vong.
Khi trẻ bị sốt, nhất là trẻ có
tiền căn co giật do sốt cao phụ huynh cần nhanh chóng giúp trẻ hạ sốt bằng
những phương cách hợp lý và an toàn, trong đó sử dụng thuốc hạ sốt đúng cách là
điều cần chú ý.
Theo ghi nhận tại những bệnh viện chuyên
Nhi trên cả nước, đã có nhiều trường hợp sử dụng thuốc hạ sốt không hợp lý dẫn
đến nhiều tác hại xấu đến sức khỏe của trẻ, thậm chí có thể dẫn đến tử vong
nhất là những trường hợp ngộ độc cấp tính nghiêm trọng từ thuốc hạ sốt.
Nguyên tắc cơ bản, bất kỳ loại
thuốc điều trị nào, kể cả thuốc hạ sốt thông thường cho trẻ em cũng phải có chỉ
định từ bác sĩ điều trị mới thật sự an toàn cho trẻ. Trong những trường hợp
chưa kịp đưa trẻ đến khám bác sĩ, phụ huynh có thể đến nhà thuốc mua thuốc hạ
sốt cho trẻ uống “đỡ” qua lời tư vấn của dược sĩ phụ trách nhà thuốc, hoặc tối
thiểu phụ huynh cần đọc thật kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng thuốc cho trẻ.
– Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc hạ sốt
cho trẻ nhỏ dưới 3 tháng tuổi khi chưa có ý kiến của bác sĩ.
– Loại thuốc hạ sốt sử dụng cần phù hợp
theo nhóm tuổi của trẻ và “khả năng uống thuốc của trẻ”, đây là cách giúp trẻ
có thể nhận đủ lượng thuốc hạ sốt cần thiết trong quá trình hạ sốt cho trẻ.
– Liều lượng thuốc hạ sốt cơ bản cần dựa
trên cân nặng thực tế của trẻ để đảm bảo tính an toàn và hiệu quả hạ sốt nhanh
cho trẻ. Cụ thể, trẻ uống đúng liều theo chỉ định là 10 mg – 15 mg/kg/lần khi
sốt trên 38,5 độ C.
– Phụ huynh cần tuân thủ khoảng cách an
toàn giữa 2 lần sử dụng thuốc hạ sốt cho trẻ để phòng ngừa tình trạng quá liều
lâu dần có thể dẫn đến ngộ độc cấp tính rất nguy hiểm đến tính mạng của trẻ,
chỉ lặp lại liều tiếp theo sau 4 giờ nếu trẻ còn sốt, thường dùng 3-4 lần/ngày,
tổng liều tối đa không quá 60mg/kg/24 giờ. Thuốc hạ sốt dùng cho trẻ phải còn
hạn sử dụng rõ ràng.
– Đối với các bậc phụ huynh có con lần
đầu, việc cho trẻ uống thuốc đôi khi gặp nhiều khó khăn nhất là những trẻ có
tâm lý “sợ uống thuốc”, hiểu được điều đó các hãng dược phẩm đã bào chế ra
những loại thuốc uống dành cho trẻ em có mùi, vị thơm ngọt dễ uống phần nào
giúp các bậc cha mẹ cho trẻ uống thuốc dễ dàng hơn. Trên thị trường hiện có 3
dạng thuốc hạ sốt thông dụng được các bậc phụ huynh chọn sử dụng.
– Dạng gói bột thường có mùi hương thơm
của các loại trái cây như cam, chanh, dâu…nhất là có vị ngọt rất hợp với sở
thích của trẻ, được sử dụng rất tiện lợi chỉ cần pha với nước sôi nguội là có
thể cho trẻ uống ngay, hiệu quả hạ sốt nhanh vì dược chất paracetamol dễ dàng
được hấp thụ từ dạ dày và ruột vào máu chỉ sau khi uống khoảng 15 phút – 30
phút.
Dạng gói bột được bào chế dưới những hàm
lượng thông thường là 80 mg, 150 mg và 250 mg. Tùy theo cân nặng của trẻ chúng
ta sẽ tính được khá chính xác liều lượng cần dùng cho trẻ, ví dụ trẻ cân nặng
10 kg phụ huynh sẽ cho trẻ uống một gói thuốc bột hạ sốt hàm lượng paracetamol
150 mg.
– Dạng si rô rất dễ sử dụng cho trẻ vì
liều lượng thuốc rất dễ lường với hàm lượng thông dụng là paracetamol 80mg/5ml,
150mg/5ml hoặc 250mg/5ml. Với nhiều mùi vị khác nhau sẽ giúp trẻ uống thuốc
được thuận lợi hơn và hiệu quả hạ sốt cũng tương tự với loại hạ sốt dạng gói
bột.
– Dạng viên đạn (nhét hậu môn) được bào
chế với 3 hàm lượng thông thường là 80 mg, 150 mg và 300 mg. Dạng 80 mg dùng
cho trẻ từ 4 – 6kg, dạng 150 mg dùng cho trẻ có cân nặng từ 7 – 12kg và dạng
viên đạn 300 mg dùng cho trẻ từ 13-24kg.
Cần lưu ý dạng tọa dược qua đường hậu
môn thường có tác dụng hạ sốt chậm hơn dạng uống (gói bột thơm hoặc si rô)
khoảng 15 – 20 phút vì khả năng hấp thụ dược chất paracetamol từ trực tràng vào
máu sẽ mất nhiều thời gian hơn.
– Khi trẻ có thể uống được thì phụ huynh
sử dụng dạng gói bột hoặc si rô hạ sốt pha với nước cho trẻ uống. Ở dạng này
thuốc sẽ được hấp thu tốt hơn, hiệu quả hạ sốt nhanh hơn và đạt được độ an toàn
cao nhất khi sử dụng.
– Nếu trẻ sốt li bì, trẻ nôn ói nhiều,
trẻ không thể uống được, nhất là những trẻ đang ngủ say mà phụ huynh không muốn
đánh thức trẻ, cha mẹ sẽ cho trẻ dùng viên đạn nhét hậu môn để hạ sốt. Đây là
cách hạ sốt rất tiện dụng cho trẻ, tuy nhiên cần chú ý liều lượng theo qui định
ở trên và việc nhét thuốc vào hậu môn cần tiến hành nhẹ nhàng, cẩn thận để
tránh làm tổn thương vùng hậu môn có thể gây nguy hiểm cho trẻ.
Thạc sĩ – bác sĩ Đinh Thạc
