BÁC SĨ TRẢ LỜI VỀ CHIẾN DỊCH
TIÊM VẮC SỞI - RUBELA
Câu hỏi: Lịch tiêm vắc xin sởi mũi 1 cho trẻ là 9 tháng tuổi. Nếu trẻ tiêm vắc xin sởi trước 9 tháng tuổi thì tác dụng phòng bệnh của mũi vắc xin đó như thế nào và có ảnh hưởng gì tới sức khỏe của trẻ không?
Trả lời: Vắc xin sởi được tiêm chủng miễn phí để phòng bệnh sởi cho trẻ trong buổi tiêm chủng thường xuyên hàng tháng tại các trạm y tế. Lịch tiêm chủng vắc xin sởi cho trẻ em Việt Nam là mũi đầu lúc 9 tháng tuổi, mũi 2 lúc trẻ 18 tháng tuổi. Những nước khác có thể có lịch tiêm vắc xin sởi sớm hơn, ví dụ ở Trung Quốc lịch tiêm vắc xin sởi cho trẻ lúc 8 tháng tuổi. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Trung tâm dự phòng và kiểm soát bệnh tật Hoa kỳ (CDC), nên tiêm vắc xin sởi cho trẻ trẻ em từ 6 tháng tuổi sống trong vùng dịch lưu hành hoặc trước khi đi đến vùng có dịch. Các nghiên cứu về tính an toàn và tính sinh miễn dịch sau tiêm vắc xin ở trẻ em dưới 6 tháng tuổi cho thấy vắc xin có độ an toàn cao, tuy nhiên đáp ứng miễn dịch thấp và có thể bị trung hòa bởi kháng thể từ mẹ truyền sang. Vì vậy, việc tiêm vắc xin sởi sớm trước lịch tiêm chủng không ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ và WHO không khuyến cáo tiêm vắc xin sởi cho trẻ dưới 6 tháng tuổi. Tuy nhiên, những trẻ tiêm vắc xin sởi sớm trước lịch tiêm chủng vì bất cứ lý do gì thì trẻ cần được tiêm lại mũi sởi lúc 9 tháng tuổi và sau đó tiêm nhắc lại lúc trẻ được 18 tháng tuổi để đảm bảo trẻ có được miễn dịch phòng bệnh sởi. Vắc xin sởi là vắc xin có độ an toàn khá cao, phản ứng sau tiêm thường là nhẹ như sưng, đau tại chỗ và có thể có sốt nhẹ. Theo WHO, phản ứng sốc phản vệ rất hiếm gặp, khoảng dưới 1 phần triệu trẻ được tiêm. Việt Nam đã sử dụng hơn 50 triệu liều vắc xin sởi trong chương trình Tiêm chủng mở rộng nhưng không ghi nhận một trường hợp tai biến nghiêm trọng nào. Chống chỉ định tiêm vắc xin cho trẻ có tiền sử dị ứng với thành phần của vắc xin, trẻ đang sốt cao và bệnh tiến triển, trẻ có suy giảm miễn dịch.
Câu hỏi: Vắc xin tiêm sởi – rubella sử dụng trong chiến dịch có nguồn gốc từ đâu? Có đảm bảo tính an toàn không, thưa các Bác sĩ?
Trả lời: Vắc xin sởi – rubella là vắc xin sống giảm độc lực, có tác dụng đồng thời phòng bệnh sởi và bệnh rubella. Vắc xin sởi – rubella hiện đang sử dụng trong chiến dịch tiêm chủng tại Việt Nam do Viện Huyết thanh Ấn Độ sản xuất. Vắc xin này được Tổ chức Y tế thế giới thẩm định, kết luận đáp ứng các yêu cầu bao gồm tính an toàn và hiệu quả của vắc xin từ năm 2000. Cho tới nay đã có khoảng 40 quốc gia đã sử dụng vắc xin này, với hơn 600 triệu liều đã được sử dụng.
Câu hỏi: Tính an toàn của vắc xin này ra sao, thưa các BS? Tôi nghe nói vắc xin có nguồn gốc Ấn Độ, được tài trợ miễn phí, nên tôi thấy không an tâm.
Trả lời: Vắc xin sởi – rubella được sử dụng trong chiến dịch tiêm chủng phòng bệnh sởi và rubella cho trẻ từ 1-14 tuổi, đạt tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), là vắc xin sởi - rubella duy nhất hiện nay được WHO khuyến cáo các nước sử dụng trong tiêm chủng thường xuyên và tiêm chủng chiến dịch. Vắc xin sởi - rubella sử dụng trong chiến dịch 2014 - 2015 tại Việt Nam do Liên minh toàn cầu về vắc xin và tiêm chủng (GAVI) hỗ trợ, thông qua việc cung ứng của Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF). Sau hơn 2 tháng triển khai chiến dịch, trong tổng số 10 triệu trẻ đã được tiêm vắc xin sởi-rubella, phản ứng thông thường chủ yếu là sốt nhẹ và đau tại chỗ tiêm, chúng tôi chỉ ghi nhận một vài trường hợp có phản ứng dị ứng với vắc xin sau tiêm chủng. Các trường hợp này đều được phát hiện và xử trí kịp thời.
Câu hỏi: Có cách nào để biết trước là trẻ có dị ứng với vắc xin sắp được tiêm không, thưa các BS? Vì tôi thấy nhiều trường hợp có phản ứng sau tiêm thì được BYT giải thích là do cơ địa. Xin các BS giải thích thêm.
Trả lời: Nếu trẻ bị dị ứng đối với bất cứ thành phần nào của của vắc xin (ví dụ dị ứng với kháng sinh có trong vắc xin), hoặc có phản ứng mạnh (sốt cao, phản ứng sưng tại chỗ tiêm, di ứng, sốc …) khi tiêm vắc xin cùng loại ở những lần tiêm trước thì sẽ có nguy cơ phản ứng đối với vắc xin sắp được tiêm. Gia đình cần thông báo cho cán bộ y tế khi con/cháu được khám sàng lọc trước tiêm chủng, các yếu tố cần thông báo gồm tiền sử dị ứng thức ăn, thuốc, tiền sử phản ứng sau tiêm chủng của trẻ, hay có gặp phản ứng trong những lần tiêm trước hay không? Đồng thời sau tiêm chủng trẻ cần được theo dõi tại có sở tiêm chủng 30 phút, và tiếp tục được theo dõi tại nhà trong vòng một ngày đầu sau tiêm chủng để phát hiện sớm các biểu hiện dị ứng, có như vậy cán bộ y tế mới có đủ thông tin và xử trí kịp thời.
